15 Obiektów Sakralnych Wrocławia — Kościoły, Katedry i Perły Architektury

Katedra Wrocław ze swoimi gotyckimi wieżami to tylko początek fascynującej podróży po sakralnym dziedzictwie miasta. Stolica Dolnego Śląska kryje ponad 100 obiektów sakralnych, z których każdy opowiada unikalną historię o wielowiekowej tradycji religijnej i architektonicznej.

Obiekty sakralne Wrocław reprezentują różnorodność stylów, od romańskich fundamentów po barokowe fasady. W tym artykule przedstawiamy 15 najpiękniejszych kościołów Wrocławia, w tym katedry, cerkwie, bazylikę i synagogę. Odkryjecie praktyczne informacje o zwiedzaniu, godzinach otwarcia oraz trasach łączących te niezwykłe zabytki sakralne Wrocław w spójną kulturową wyprawę po mieście.

Katedra św. Jana Chrzciciela – Gotycki Klejnot Ostrowa Tumskiego

Historia i znaczenie katedry

Archikatedra św. Jana Chrzciciela powstała w latach 1244-1272 jako czwarta świątynia w tym miejscu. Bolesław Chrobry ufundował pierwszą katedrę około 1000 roku, która uległa zniszczeniu podczas najazdu Czechów. Kazimierz Odnowiciel nakazał budowę nowej katedry pod koniec XI wieku, a biskup Walter z Malonne rozpoczął konstrukcję większego kościoła z wykorzystaniem istniejących murów. W 1930 roku biskupstwo wrocławskie otrzymało rangę arcybiskupstwa. Podczas II wojny światowej katedra została zniszczona w ponad 70%. Odbudowę ukończono w latach powojennych, a hełmy na wieżach ustawiono dopiero w 1991 roku.

Architektura i elementy gotyckie

Katedra jest trójnawową bazyliką o długości 98 metrów i szerokości 44,5 metrów. Wieże osiągają wysokość 97 metrów. Świątynia otoczona jest czterema barokowymi kaplicami, których elewacje odnowiono pod koniec XX wieku. Wewnątrz znajdują się organy z Hali Stulecia, obecnie największe w Polsce. Szczególną uwagę zasługuje kaplica św. Elżbiety z malowidłami oraz Kaplica Mariacka z kopią obrazu Matki Boskiej Częstochowskiej.

Wieża widokowa i panorama Wrocławia

Platforma widokowa usytuowana jest na północnej wieży na wysokości około 60 metrów. Wjazd odbywa się windą, co czyni to miejsce unikalnym we Wrocławiu. Z tarasu roztacza się panorama 360 stopni obejmująca Ostrów Tumski, rzekę Odrę, Stare Miasto oraz Sky Tower.

Godziny otwarcia i ceny biletów

Taras widokowy dostępny jest od poniedziałku do soboty w godzinach 10:00-17:00, w niedzielę 14:00-16:00. Zwiedzanie zależy od warunków pogodowych i nie odbywa się podczas nabożeństw. Bilet normalny na wieżę z tarasem kosztuje 25 zł, ulgowy 20 zł. Bilet rodzinny (2 dorosłych + dziecko) wynosi 35 zł, każde kolejne dziecko to dodatkowe 10 zł. Kaplice barokowe i prezbiterium dostępne są za 15 zł (normalny) i 10 zł (ulgowy).

Bazylika św. Elżbiety Węgierskiej – Dominanta Rynku

Dzieje bazyliki garnizonowej

Przy północno-zachodnim narożniku Rynku wznosi się gotycka bazylika wybudowana na początku XIV wieku. Krzyżowcy z Czerwoną Gwiazdą otrzymali pierwszą świątynię w 1253 roku, zaś obecny budynek powstawał etapami w latach 1309-1387. W 1525 roku kościół przejęli ewangelicy, podporządkowując go wrocławskiej Radzie Miejskiej. Od 1946 roku pełni funkcję świątyni garnizonowej Wojska Polskiego. Pożar z 9 czerwca 1976 roku zniszczył dach oraz znaczną część wyposażenia. Jan Paweł II poświęcił odbudowaną bazylikę 31 maja 1997 roku.

Charakterystyczna wieża i punkt widokowy

Wieża osiąga obecnie wysokość 91,46 metra, podczas gdy pierwotnie z hełmem mierzyła 130,5 metra. Zawalenie się drewnianego hełmu w 1529 roku zmniejszyło jej wysokość. Taras widokowy znajduje się na poziomie 75 metrów. Wejście wymaga pokonania 304 schodów kamiennych i stalowych. Z platformy rozciąga się panorama obejmująca Rynek, Ostrów Tumski, Sky Tower oraz Śnieżkę.

Wnętrze i dzieła sztuki

Trójnawowa bazylika mierzy 66 metrów długości. Wnętrze zawiera około 370 epitafiów fundowanych przez zamożnych mieszczan. Michael Engler Młodszy oraz Gottlieb Benjamin Engler zbudowali wielkie organy w latach 1750-1761. Instrument spłonął w pożarze 1976 roku. Odbudowa trwała 46 lat, zaś koncert inauguracyjny odbył się 27 stycznia 2022 roku.

Praktyczne informacje dla zwiedzających

Wieża widokowa dostępna jest od maja do września w godzinach 10:00-20:00, w pozostałe miesiące do zmierzchu. W niedziele i święta otwarcie następuje od 11:00. Bilet normalny kosztuje 15 zł, ulgowy 10 zł. Podczas burzy oraz opadów deszczu taras pozostaje zamknięty.

Katedra św. Marii Magdaleny – Mostek Pokutnic

Historia świątyni polskokatolickiej

Pierwsza świątynia w tym miejscu powstała pod koniec XII wieku i uległa zniszczeniu podczas najazdu mongolskiego w 1241 roku. Odbudowę rozpoczęto w 1242 roku, prowadząc prace etapami według możliwości finansowych wiernych. Wybitny mistrz budowlany Pieszko zaprojektował formę architektoniczną, a uroczysta konsekracja odbyła się w 1360 roku. Między 1370 a 1450 rokiem wzniesiono wokół naw bocznych 16 kaplic z pomnikami nagrobkami mistrzów cechowych i zamożnych mieszczan. W 1512 roku kościół posiadał 58 ołtarzy. Johann Hess odprawił 25 października 1523 roku pierwsze nabożeństwo protestanckie we Wrocławiu. Świątynię przekazano Kościołowi polskokatolickiemu 27 maja 1972 roku.

Legenda o Mostku Czarownic

Mostek łączący wieże nosi nazwę pochodzącą od legend o pokutujących duszach. Według pierwszej wersji, młode kobiety wiodące rozpustny tryb życia zamykano na mostku, gdzie musiały go zamiatać bez możliwości opuszczenia. Niektóre popełniały samobójstwo. W pedagogicznej wersji matki przyprowadzały nieposłuszne córki pod wieże, aby po ujrzeniu wijących się sylwetek dziewczęta pogodziły się z szarzyzną codziennego życia. Inna legenda mówi o Tekli, którą przeklęty ojciec skazał na wieczne zamiatanie mostku, aż czarownica Martynka poprosiła czarodzieja Michała o zdjęcie klątwy.

Architektura gotycka i portal

Trójnawowa, dziesięcioprzęsłowa bazylika osiąga długość 62,8 metra i szerokość 32,1 metra. Prostokątne prezbiterium zaprojektował Pieszko. W 1546 roku przeniesiono romański portal z opactwa ołbińskiego, uznawany za najokazalszy portal romański w Polsce. Niemal całą jego powierzchnię pokrywa płaskorzeźba.

Zwiedzanie mostka widokowego

Mostek zawieszony na wysokości 45 metrów łączy wieże od 1459 roku. Dostępny jest codziennie w godzinach 10:00-19:00. Wejście prowadzi przez 247 schodów. Z punktu widokowego rozpościera się panorama Starego Miasta z Rynkiem na pierwszym planie.

Kolegiata Świętego Krzyża i św. Bartłomieja

Powstanie i rozwój kolegiatów

Henryk IV Probus ufundował kolegiatę w 1288 roku jako wotum po zakończeniu sporu polityczno-kościelnego z biskupem wrocławskim Tomaszem II. Dokument erekcyjny z 11 stycznia 1288 roku określał, że świątynia miała być pomnikiem dla rodziny księcia oraz tymczasowym miejscem spoczynku jego zwłok. Podczas kopania fundamentów robotnicy natrafili na korzeń w kształcie krzyża, co wpłynęło na decyzję o wzniesieniu dwóch kościołów w jednym budynku. Prezbiterium powstało w latach 1288-1295, natomiast korpus nawy i transept wzniesiono w latach 1320-1350. Do grona kanoników przy kolegiatie należał Mikołaj Kopernik.

Unikalna konstrukcja dwupoziomowa

Dwukondygnacyjny ceglany kościół halowy osiąga 66 metrów długości, 44 metry szerokości oraz 19 metrów wysokości naw. Dolny kościół św. Bartłomieja i górny Świętego Krzyża posiadają niemal identyczny rzut. W górnym kościele znajduje się poliptyk lubiński oraz wierna kopia Całunu Turyńskiego. Dolna świątynia zawiera witraże Jerzego Nowosielskiego.

Pomnik św. Jana Nepomucena

Przed kolegiatą wznosi się największy na świecie pomnik św. Jana Nepomucena, sięgający 9,5 metra wysokości. Rzeźbiarze Johann Georg Urbansky, Johann Albrecht Siegwitz oraz Johann Adam Karinger wykonali go w latach 1730-1732 według projektu Christopha Tauscha.

Dostępność dla zwiedzających

Kościół dostępny jest od poniedziałku do soboty w godzinach 10:00-17:00 oraz w niedzielę od 12:00 do 17:00 za niewielką opłatą.

Kościół Najświętszej Maryi Panny na Piasku

Lokalizacja na Wyspie Piaskowej

Odrzańska Wyspa Piasek stanowi historyczną lokalizację kościoła pokanonickiego, usytuowanego przy ulicy św. Jadwigi 1. Maria Włostowicowa wraz z synem Świętosławem ufundowała pierwszą romańską bazylikę przed 1148 rokiem. W miejscu tej świątyni opat Konrad z Oleśnicy zainicjował budowę nowego kościoła gotyckiego w latach 1334-1375 według planów mistrza Pieszki. Biskup Przecław konsekrował gotycką halę w 1369 roku.

Cechy stylu gotyckiego

Trójnawowa hala prezentuje formy gotyku redukcyjnego w zwartej i masywnej bryle. Świątynia osiąga 78 metrów długości, 25 metrów szerokości oraz 23,8 metrów wysokości wnętrza. Wysokość do kalenicy wynosi 41 metrów. Sklepienia gwiaździste nakrywają nawę główną, natomiast nawy boczne otrzymały sklepienia trójpodporowe. W przyziemiu wieży znajduje się późnogotycka chrzcielnica. Drewniane ołtarze przy filarach pochodzą ze zniszczonych kościołów śląskich. Barokowy obraz Matki Boskiej Zwycięskiej z XVII wieku przywędrował do Wrocławia z Mariampola po wojnie.

Wieże i ich historia

Wieżę południową ukończono w 1430 roku, podczas gdy północna pozostała nieukończona i nie wznosi się ponad poziom naw. Piorun uderzył 30 stycznia 1730 roku w barokowy hełm, który spłonął w ciągu trzech godzin. Prowizoryczny daszek namiotowy nakrywa wieżę do dziś.

Informacje praktyczne

Oblężenie Wrocławia w Wielkanoc 1945 roku zniszczyło kościół w 75%. Odbudowa trwała w latach 1946-1948 i 1961-1963 według projektów Witolda Rawskiego i Edmunda Małachowicza.

Sobór Narodzenia Przenajświętszej Bogurodzicy

Historia prawosławnej katedry

Prawosławna katedra przy ulicy św. Mikołaja powstała na fundamentach dawnej świątyni św. Barbary z przełomu XV i XVI wieku. Wcześniej funkcjonowała tu kaplica cmentarna z XIII stulecia. W 1526 roku ewangelicy przejęli obiekt, który przez kolejne wieki służył jako kościół garnizonowy. II wojna światowa zniszczyła świątynię w ponad 70%, rujnując wyposażenie oraz średniowieczne polichromie. Odbudowa w latach 1959-1961 przywróciła budowlę do użytku. W czerwcu 1963 roku przekazano ją Polskiemu Autokefalicznemu Kościołowi Prawosławnemu, ustanawiając katedrą diecezji wrocławsko-szczecińskiej. Rejestr zabytków obejmuje sobór od 1947 roku.

Charakterystyka wnętrza cerkiewnego

Choć zewnętrzna forma nie przypomina typowej cerkwi, wnętrze zgodne jest z prawosławną tradycją liturgiczną. Trójnawowa ceglana bryła osiąga 32,7 metra długości i 24,6 metra szerokości. Zachowało się gotyckie retabulum ołtarza głównego ze scenami z Żywota św. Barbary oraz Pasji Chrystusa.

Ikony i wystrój liturgiczny

Drewniany ikonostas wykonano w 2019 roku w Salonikach. Poprzedni zawierał ikony Jerzego Nowosielskiego, Adama Stalony-Dobrzańskiego oraz Sotirisa Adamopulosa. Drugi ikonostas pochodzi z rozebranej w 1938 roku sosnowieckiej cerkwi św. Mikołaja. Freski Nowosielskiego zdobią sklepienia.

Godziny nabożeństw i zwiedzania

Liturgia odbywa się codziennie o godzinie 9:00, nabożeństwo wieczorne o 17:00. W środy o 17:00 odprawiany jest akatyst ku czci Bogurodzicy.

Cerkiew Świętych Cyryla i Metodego

Dzieje barokowej świątyni

Na Wyspie Piasek przy ulicy św. Jadwigi 13 stoi prawosławna cerkiew, która pierwotnie powstała w latach 1686-1690 jako rzymskokatolicki kościół św. Anny według projektu nieznanego włoskiego architekta. Zygmunt Linde prowadził budowę i przyczynił się do powstania kaplicy św. Elżbiety. Do 1810 roku obiekt należał do pobliskiego klasztoru sióstr augustianek. W okresie walk o Festung Breslau w 1945 roku ewakuowano do świątyni około pół miliona książek z Królewskiej Biblioteki Uniwersyteckiej, które spłonęły 11 maja 1945 wraz z wnętrzem.

Architektura i fasada

Jednonawowy kościół stanowi pierwszą w mieście świątynię barokową z bogato zdobioną i zwieńczoną rzeźbami fasadą, nawiązującą do stylu rzymskiego kościoła Il Gesù. Poprzednio stała tu średniowieczna kaplica świętych Józefa, Joachima, Natalii i Adriana, która została w XVII wieku zburzona.

Znaczenie dla wspólnoty prawosławnej

Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny otrzymał budynek w 1970 roku. W 1973 rozpoczęto odprawiać liturgię w prowizorycznej kaplicy, a w 1976 odbyło się pierwsze nabożeństwo prawosławne w głównej nawie. Obiekt służy również ukraińskojęzycznej parafii św. Piotra Mohyły.

Dostęp dla turystów

Wstęp do cerkwi jest bezpłatny. Wnętrza można zobaczyć podczas nabożeństw, bowiem na co dzień świątynia pozostaje zamknięta.

Katedra św. Wincentego i św. Jakuba – Świątynia Greckokatolicka

Od franciszkanów do grekokatolików

Przy placu Nankiera 15 wznosi się katedra, którą Henryk Pobożny ufundował około 1240 roku dla franciszkanów sprowadzonych z Pragi. Początkowo świątynia nosiła wezwanie św. Jakuba i została zbudowana w stylu romańskim. Krypta pod kościołem stała się miejscem pochówku księcia, który zginął w 1241 roku w bitwie z Mongołami pod Legnicą. Przebudowa w wiekach XIV i XV nadała świątyni gotycką formę o długości 77,5 metra i wysokości 23 metrów. Na początku XVI wieku franciszkanie opuścili Wrocław, natomiast norbertanie przejęli obiekt z przeznaczonego do wyburzenia zespołu klasztornego na Ołbinie. W dniu 3 czerwca 1530 norbertanie poświęcili kościół swojemu patronowi, świętemu Wincentemu. W 1997 roku papież Jan Paweł II i kardynał Henryk Gulbinowicz przekazali świątynię Kościołowi greckokatolickiemu jako siedzibę eparchii wrocławsko-gdańskiej.

Elementy gotyckie budowli

Trójnawowa bazylika składa się z pięcioprzęsłowego korpusu oraz jednonawowego, sześcioprzęsłowego prezbiterium zakończonego trójbocznie. Łączna długość wynosi 77,5 metra. Wysokość wnętrza nawy głównej sięga 23 metrów, prezbiterium ma 33,25 metra długości i 8,6 metra szerokości. Szerokość trzech naw osiąga 22 metry. Wnętrze nakryte jest sklepieniami krzyżowo-żebrowymi wspartymi na ośmiobocznych filarach. Smukła wieża powstała na rzucie kwadratu i przechodzi w ośmioboczne przedłużenie zwieńczone wysokim hełmem iglicowym. Budowla wzniesiona jest z cegły z niewielkim zastosowaniem kamienia ciosanego.

Wnętrze i liturgia wschodnia

W latach 2000-2013 dokonano za kwotę prawie 10 milionów złotych rekonstrukcji wystroju wnętrza, przywracając sztukaterie oraz polichromie na sklepieniach. W latach 1997-99 przeprowadzono prace remontowe i adaptacyjne dla potrzeb obrządku wschodniego. Od 1 maja 1999 roku odprawiane są liturgie w języku ukraińskim codziennie o godzinie 8:00, a w niedziele i święta o godzinie 10:00.

Informacje o zwiedzaniu

Wstęp do wnętrza świątyni jest bezpłatny. Katedrę można zwiedzać w wyznaczonych godzinach, unikając czasu nabożeństw. Budynek przylega do barokowego klasztoru, który obecnie mieści Instytut Filologii Polskiej Uniwersytetu Wrocławskiego.

Synagoga Pod Białym Bocianem

Historia głównej synagogi we Wrocławiu

Minister Śląska hrabia Karl Georg Heinrich von Hoym zaproponował w 1790 roku budowę ogólnodostępnej synagogi dla całej gminy żydowskiej. Liberalni Żydzi skupieni w Pierwszym Towarzystwie Braci odrodili projekt w 1826 roku. Prace budowlane ruszyły rok później na działce przy ulicy św. Antoniego, gdzie wcześniej stała gospoda Pod Białym Bocianem, która dała nazwę przyszłej świątyni. Architekt Carl Ferdinand Langhans zaprojektował budowę, zaś pierwsze nabożeństwo odbyło się 10 kwietnia 1829 roku. Podczas nocy kryształowej z 9 na 10 listopada 1938 roku bojówki hitlerowskie zdewastowały wnętrze, jednak budynek ocalał przed podpaleniem ze względu na bliskie sąsiedztwo innych kamienic. W 1996 roku synagoga powróciła do Gminy Wyznaniowej Żydowskiej we Wrocławiu. Remont trwał do 2010 roku, kosztując około 19 milionów złotych.

Architektura klasycystyczna

Murowany budynek wzniesiono na planie wydłużonego prostokąta w stylu klasycystycznym z elementami architektury rzymskiej. Tylko wschodnia i południowa elewacja otrzymały bogatą oprawę architektoniczną z korynckimi pilastrowymi portykami zwieńczonymi trójkątnymi frontonami. Wnętrze głównej sali modlitewnej nakrywa sklepienie nieckowe. Żelbetowe, dwupoziomowe, neoromańskie galerie dla kobiet powstały w 1905 roku. Na ścianie wschodniej w monumentalnej arkadzie znajduje się bogato zdobiony Aron ha-kodesz. Żydzi reformowani celowo zaprojektowali elewację bez symboli religijnych, bowiem pragnęli, aby ich świątynia nie różniła się wyglądem od innych budynków miejskich.

Centrum kultury żydowskiej

Fundacja Bente Kahan utworzyła w maju 2005 roku Centrum Kultury i Edukacji Żydowskiej. Na pierwszej emporze dostępna jest stała wystawa "Historia Odzyskana. Życie Żydów we Wrocławiu i na Dolnym Śląsku", obrazująca ponad 800-letnią historię Żydów w tej części Europy. W podziemiach znajduje się prezentacja "Dzieł niedokończonych" oraz ekspozycja o nazistowskiej propagandzie. W budynku przylegającym zachowała się mykwa, czyli łaźnia rytualna, odrestaurowana z kompletnej ruiny i jedyna w Polsce dostępna dla osób postronnych. Synagoga pełni funkcję sali koncertowej i teatralnej, odbywają się tutaj wystawy, warsztaty oraz spotkania. Od grudnia 1999 roku w sobotnie wieczory organizowane są koncerty hawdalowe na zakończenie szabatu.

Zasady zwiedzania grupowego

Indywidualne zwiedzanie pierwszej i drugiej empory jest bezpłatne. Godziny otwarcia to poniedziałek-czwartek 10:00-17:00, piątek 10:00-16:00, niedziela 11:00-16:00. Synagoga pozostaje zamknięta w czasie świąt żydowskich, koncertów oraz prób. Zwiedzanie z przewodnikiem wymaga wcześniejszej rezerwacji pod adresem cizwroclaw@gmail.com. Oprowadzanie odbywa się w języku polskim i jest skierowane do osób indywidualnych, natomiast grupy zorganizowane muszą zarezerwować termin.

Kościół św. Wojciecha – Najstarsza Świątynia

XII-wieczne początki

Dominikanie zarządzają jednym z najstarszych obiektów sakralnych Wrocław, którego dzieje sięgają początku XII stulecia. Bogusław, brat możnowładcy Piotra Włostowica, ufundował pierwotną romańską świątynię, którą biskup Żyrosław I konsekrował w 1112 roku. Była to pierwsza budowla sakralna na lewym brzegu Odry, powstała przed lokacją miasta przy skrzyżowaniu głównych dróg handlowych. W 1226 roku kościół objęli dominikanie przybyli z Krakowa pod przewodnictwem bł. Czesława Odrowąża.

Romanika i gotyk

Około 1250 roku rozpoczęto odbudowę w stylu gotyckim jako jednonawowy budynek z transeptem. Korpus ukończono w 1270 roku, wieżę w 1359 roku, zaś wielobocznie zamknięte prezbiterium powstało na początku XIV wieku. Przed 1487 rokiem świątynię powiększono, przedłużając nawę o jedno przęsło i podwyższając mury o prawie siedem metrów. Obecna ceglana budowla osiąga 72 metry długości i prawie 34 metry szerokości. II wojna światowa zniszczyła kościół, natomiast odbudowa pod kierunkiem Jerzego Rzepeckiego miała miejsce w latach 1953-1955. Maria Teresa Reklewska zaprojektowała nowe witraże, zrealizowane w latach 1981-1982.

Lokalizacja przy placu Dominikańskim

Świątynia znajduje się przy placu Dominikańskim 2-4, stanowiąc istotny punkt na mapie Starego Miasta. Barokowa kaplica bł. Czesława z lat 1715-1730 powstała z fundacji biskupa Franza Ludwiga von Neuburga.

Dostępność dla zwiedzających

Kościół dostępny jest od poniedziałku do soboty w godzinach 9:00-12:00, 12:30-17:00, 17:30-19:00, w niedzielę 13:00-16:00, 17:00-18:30. Zwiedzanie nie odbywa się podczas mszy. Bilet normalny kosztuje 15 zł, ulgowy 10 zł. Krypty i skarbiec dostępne są od poniedziałku do soboty w godzinach 10:00-11:15, 13:30-16:30, w niedzielę 13:30-15:30, 17:30-18:30 za 15 zł (normalny) i 10 zł (ulgowy). Bilet łączony wynosi 24 zł (normalny) i 18 zł (ulgowy). Karta Dużej Rodziny daje zniżkę 20 procent. Audio-przewodnik ze słuchawkami jest do dyspozycji zwiedzających.

Kościół Bożego Ciała – Perła Śródmieścia

Gotycka architektura XIV wieku

Świątynia joannitów przy ulicy Świdnickiej 26 powstała na przełomie XIV i XV wieku, choć fundacja pochodzi sprzed 1300 roku. Pierwsza wzmianka o jednonawowej kaplicy w tym miejscu pochodzi z 1318 roku, natomiast dokument cesarza Karola IV z 1351 roku wspomina istniejący kościół szpitalny joannitów. Gotycka bazylika osiąga 39 metrów długości, 25 metrów szerokości oraz 27 metrów wysokości murów nawy głównej. Nawa główna o wysokości 22,6 metra jest pięcioprzęsłowa i zamknięta trójbocznie, natomiast nawy boczne zakończone są prostopadłymi murami. Równie gładka elewacja zachodnia zdobiona jest smukłym ostrołukowym oknem oraz ceramicznym szczytem ze sterczynami i płycinami.

Znaczenie historyczne

Usytuowany przy fosie i dawnych murach miejskich, obiekt posiadał duże znaczenie strategiczne jako część miejskich fortyfikacji obronnych. W trakcie walk o Festung Breslau budynek został zniszczony w ponad 80%, a ogień strawił znaczną część wystroju wnętrza.

Wystrój wnętrza

Z dawnego barokowego wyposażenia zachowało się sakramentarium w nawie bocznej oraz stare nagrobki joannitów. W 1977 roku kościół otrzymał nowe organy.

Godziny otwarcia

Msze święte odbywają się w niedziele o godzinie 8:00, 9:30, 11:00, 12:30 i 18:00, natomiast w dni powszednie o 8:00 i 18:00.

Kościół św. Michała Archanioła w Ołbinie

Salezjańska świątynia

Ołbiński kościół znajduje się przy ulicy Bolesława Prusa 78 na terenie dawnego opactwa benedyktynów ufundowanego w latach 30. XII wieku przez Piotra Włostowica. W 1947 roku duszpasterstwo parafii objęli księża salezjanie, którzy wraz z miejscową ludnością przystąpili do odbudowy zniszczonej świątyni. Setki osób każdego dnia przychodziły, by pracować społecznie przy remoncie. W latach 1951-52 odtworzono sklepienia i pomalowano wnętrze, natomiast w 1960 odremontowano wieże. Salezjanie założyli w pobliżu zgromadzenie zakonne oraz prowadzą Prywatne Gimnazjum Salezjańskie im. św. Edyty Stein.

Styl architektoniczny

Obecny kościół zbudowano w latach 1862-71 według projektu Alexisa Langera w stylu akademickiego neogotyku. Jest to duża neogotycka świątynia wzniesiona z cegły i kamienia wykorzystanego do detali architektonicznych. Kościół osiąga 78 metrów długości i 24 metry szerokości. Składa się z trójnawowego, siedmioprzęsłowego korpusu, dwuprzęsłowego transeptu oraz dwuprzęsłowego prezbiterium zamkniętego trójbocznie. Od zachodu poprzedza go dwuwieżowa fasada z trzema ostrołukowymi portalami i wielkim ostrołukowym oknem na osi.

Wieża i hełm

Po zawaleniu się wieży w 1868 roku budowlę ukończył Carl Hans Lüdecke. Południowa wieża o wysokości 80 metrów czyni kościół piątym pod względem wysokości budynkiem Wrocławia. W górnej części przechodzi w ośmiobok, nakryta jest smukłą kamienną iglicą. Północna wieża została ukończona jako niższa z blaszanym dachem po katastrofie budowlanej.

Informacje praktyczne

Msze święte odbywają się w niedziele o 7.00, 8.00, 9.30, 11.00, 12.30, 17.00 i 19.15, natomiast w dni powszednie o 7.00, 8.00 i 18.00.

Kościół Opatrzności Bożej – Świątynia Protestancka

Historia luterańskiego kościoła

Przy ulicy Kazimierza Wielkiego 29 mieści się późnobarokowa świątynia należąca do parafii ewangelicko-augsburskiej. Król Prus Fryderyk II podarował w 1742 roku budynek Generalnego Urzędu Podatkowego wraz z koncesją na publiczne nabożeństwa wrocławskiej gminie kalwińskiej po zaborze Śląska przez Prusy. Po częściowym wyburzeniu i zbiórce pieniężnej rozpoczęto w 1746 roku budowę nowej świątyni. Kamień węgielny położono 23 maja 1747 roku, jednakże już 21 czerwca prace przerwano z powodu zniszczeń spowodowanych wybuchem pobliskiej Wieży Prochowej. Jonas Friedrich Arnold poprowadził budowę po ponownej kolekcie, a 27 września 1750 roku kościół uroczyście konsekrowano. Autorstwo projektu przypisuje się królewskiemu architektowi Johannowi Boumannowi Starszemu lub wrocławskiemu mistrzowi budowlanemu Ernstowi Gottliebowi Klackbrennerowi. W 1830 roku król Prus Fryderyk Wilhelm III nadał budowli miano kościoła Dworskiego z okazji jubileuszu 300-lecia ogłoszenia Konfesji Augsburskiej. W 1945 roku zniszczeniu uległa konstrukcja dachowa, natomiast wyremontowaną świątynię konsekrowano 30 listopada 1947 roku. Do roku 1945 należał do kościoła ewangelicko-reformowanego, wówczas głównym wrocławskim kościołem luterańskim był Kościół św. Elżbiety.

Barokowo-klasycystyczna budowla

Późnobarokowy kościół salowy osiąga około 30 metrów długości i 17,5 metrów szerokości. Murowany, tynkowany budynek założono na planie prostokąta ze środkowymi pseudoryzalitami bocznymi i ściętymi narożami od południa, nakryty dachem mansardowym. Czworoboczna wieża, częściowo wtopiona w fasadę od północy, zwieńczona jest namiotowym hełmem. Fasada w przyziemiu boniowana, wyżej ujęta gzymsem wieńczącym w formie belkowania oraz zdwojonymi pilastrami kompozytowymi. W przyziemiu wieży portal z piaskowca ozdobiony wazonami oraz reliefowym przedstawieniem orła trzymającego wieniec laurowy i gałązkę palmową. Wnętrze nakryte sklepieniem sferycznym, doświetlone dwoma kondygnacjami okien. Całość obiegają dwukondygnacyjne, eliptyczne empory skierowane w stronę ołtarza ambonowego na ścianie południowej. Od północy empora organowa z rokokowym prospektem z 1752 roku. W partii prezbiterialnej neobarokowa chrzcielnica z XIX wieku przeniesiona z kościoła pw. Zbawiciela, zniszczonego w roku 1945.

Znaczenie dla wspólnoty ewangelickiej

Przy kościele znajduje się siedziba biskupa diecezji, jednakże nie jest on katedrą, bowiem takiej funkcji nie przewidują przepisy kościelne. Nabożeństwa reformowane odbywały się początkowo w Pałacu Książąt Legnicko-Brzeskich, natomiast po pierwszej wojnie śląskiej (1740-1742) władze pruskie erekowały pierwszą parafię reformowaną w 1742 roku. Wrocław stanowi kluczowe miejsce dla dziejów teologii ewangelickiej. Stąd pochodził Zachariasz Urinus, współautor Katechizmu Heidelberskiego, jednej z podstawowych ksiąg wyznaniowych tradycji reformowanej. Friedrich Schleiermacher, ojciec liberalnej teologii protestanckiej, we wrocławskim Kościele Dworskim został ochrzczony. Ojciec wybitnego teologa był reformowanym kapelanem wojskowym.

Możliwości zwiedzania

Zwiedzający poznają historię początków reformacji, najważniejsze zasady ewangelicyzmu oraz historię kościoła. Zwiedzanie indywidualne jest bezpłatne, natomiast dziękujemy za dobrowolne ofiary składane do puszki w księgarni infoPunkt29 w kościele. Zwiedzanie grupowe jest możliwe tylko z przewodnikiem parafialnym po uprzedniej rezerwacji. Zwiedzanie trwa 30-60 minut (w zależności od wieku i stopnia zainteresowania zwiedzających) i kosztuje 75 zł od grupy. Oprowadzanie realizowane jest obecnie w językach polskim i angielskim. Nabożeństwa odbywają się w niedzielę o 10:00, w Wigilię o 16:00, w Boże Narodzenie o 10:00, w Wielki Piątek o 10:00 i 17:00, w Wielkanoc o 10:00.

Kościół św. Krzysztofa

Od kaplicy żałobnej do kościoła

Przy placu św. Krzysztofa stoi świątynia ewangelicko-augsburska o bogatej przeszłości sięgającej 1267 roku, kiedy książę Władysław wrocławski potwierdził istnienie kaplicy pogrzebowej św. Marii Egipcjanki. Początkowo znajdowała się pod opieką cechu kuśnierzy, jednego z najbogatszych we Wrocławiu. Na początku XV wieku kaplicę przebudowano na gotycki kościół, zaś około 1409 roku architekt Henryk z Ząbkowic założył sklepienia sieciowe, nowatorskie wówczas na Śląsku. W połowie XV wieku zmieniono patrona na św. Krzysztofa, co przyniosło znaczne korzyści potwierdzone przez papieża Piusa II. W 1461 roku dobudowano kwadratową wieżę zwieńczoną hełmem w kształcie ostrosłupa.

Gotycka architektura XV wieku

Jednonawowa, trzyprzęsłowa budowla osiąga 32 metry długości i 16 metrów szerokości. Nawa nakryta jest sklepieniem sieciowym, natomiast pięcioboczne prezbiterium sklepieniem krzyżowo-żebrowym. Podczas oblężenia Wrocławia w 1945 roku kościół został zniszczony w 75%. Odbudowa w latach 1947-1949 i 1957-1958 wykorzystała elementy z nieistniejących kościołów ewangelickich Dolnego Śląska.

Lokalizacja i otoczenie

Świątynia znajduje się na rogu ulicy Kazimierza Wielkiego i Wierzbowej, niedaleko placu Dominikańskiego. W latach 70. XX wieku wzniesiono w pobliżu Trasę W-Z, co zmieniło otoczenie kościoła.

Godziny dla turystów

Nabożeństwa w języku niemieckim odbywają się w niedziele o godzinie 10:00. Obiekt dostępny jest z zewnątrz, natomiast wnętrze można zwiedzić podczas wydarzeń specjalnych.

Kościół Najświętszego Serca Jezusowego na Placu Grunwaldzkim

Historia powstania parafii

Joseph Ebers zaprojektował świątynię w latach 1883-1885 dla sióstr Dobrego Pasterza, które zajmowały się moralnie zaniedbanymi dziewczętami. Kościół znajdował się na terenie parafii św. Piotra Kanizjusza. Wezwanie Najświętszego Serca Jezusowego otrzymał podczas II wojny światowej, gdy ustanowiono przy nim lokalię. Uroczyste erygowanie parafii nastąpiło 10 kwietnia 1946 roku. Odbudowa trwała 2 lata. Klasztor sióstr Dobrego Pasterza przekazano siostrom Matki Bożej Miłosierdzia. Od 1990 roku bryłę otacza Dom Prowincjalny Towarzystwa Salezjańskiego.

Nowoczesna architektura

Jednonawowa, trzyprzęsłowa świątynia osiąga 42 metry długości i 10 metrów szerokości. Skromne formy neogotyckie wykonano z czerwonej cegły z charakterystyczną glazurowaną dekoracją. Zniszczona wieża od strony północno-wschodniej nie została odbudowana. Ołtarz główny dzielił przestrzeń na części dla zakonnic i świeckich, jednocześnie widoczny z bocznej kaplicy.

Kaplice i wystrój

Po obu stronach ołtarza znajdują się kaplice Miłosierdzia Bożego i Matki Bożej Ostrobramskiej. Regina Rychłowska-Molińska wykonała dwa wielkie witraże w latach 1973-1976. Organy umieszczono nietypowo za ołtarzem.

Informacje o dostępie

Kościół mieści się przy placu Grunwaldzkim 3. Salezjanie prowadzą parafię wraz z Domem Prowincjalnym i Centrum Nowej Ewangelizacji Don Bosco.

Jak Zaplanować Zwiedzanie Obiektów Sakralnych Wrocławia

Trasy tematyczne po świątyniach

Planowanie wizyty warto rozpocząć od wyboru trasy odpowiadającej zainteresowaniom. Ostrów Tumski koncentruje najstarsze budowle, w tym katedrę z 21 kaplicami, kościół św. Marcina oraz św. Idziego. Dzielnica Czterech Wyznań przy ulicach Kazimierza Wielkiego, św. Mikołaja i Pawła Włodkowica łączy na niewielkiej przestrzeni synagogę Pod Białym Bocianem, sobór prawosławny, kościół katolicki św. Antoniego oraz ewangelicki kościół Opatrzności Bożej. Archidiecezja przygotowała siedem Szlaków Nadziei prowadzących przez różne świątynie sakralne Wrocław.

Bilety i opłaty za wejście

Zwiedzanie większości obiektów sakralnych jest bezpłatne. Opłaty dotyczą przede wszystkim wież widokowych oraz wybranych kaplic. Katedra Wrocław pobiera 25 zł za wieżę (normalny) i 20 zł (ulgowy). Bazylika św. Elżbiety wymaga 15 zł (normalny) i 10 zł (ulgowy). Synagoga oferuje bezpłatne zwiedzanie empor, natomiast oprowadzanie grupowe wymaga rezerwacji.

Najlepsze godziny na zwiedzanie

Świątynie pozostają niedostępne podczas nabożeństw. Katedra dostępna jest od poniedziałku do soboty 10:00-17:00, w niedzielę 14:00-16:00. Synagoga otwarta od poniedziałku do czwartku 10:00-18:00, w piątek i niedzielę do 16:00, w soboty nieczynna. Kościół ewangelicki przyjmuje zwiedzających od poniedziałku do soboty 10:00-18:00.

Transport i lokalizacje

Z centrum miasta do Dzielnicy Czterech Wyznań prowadzi spacer przez Rynek i plac Solny. Tramwaje linii 6 i 7 zatrzymują się przy przystankach Rynek oraz Narodowe Forum Muzyki.

Wnioski

Wrocław kryje niezwykłe bogactwo architektury sakralnej, które zasługuje na dokładne poznanie. W tym przewodniku zaprezentowaliśmy 15 najważniejszych obiektów, od gotyckiej Katedry św. Jana Chrzciciela po barokową Synagogę Pod Białym Bocianem. Każda świątynia opowiada unikalną historię miasta i jego mieszkańców.

Zaplanowanie wyprawy po tych zabytkach stanie się łatwiejsze dzięki przedstawionym informacjom o godzinach otwarcia, cenach biletów oraz tematycznych trasach. Nie wszystkie obiekty wymagają opłat za wstęp, co czyni zwiedzanie dostępnym dla każdego. Bez wątpienia, połączenie kilku świątyń w jedną trasę pozwoli maksymalnie wykorzystać czas spędzony w stolicy Dolnego Śląska.

Wybierzcie obiekty najbardziej odpowiadające Waszym zainteresowaniom i ruszajcie w fascynującą podróż po sakralnym dziedzictwie Wrocławia.